Kişilik Bozuklukları kategorisinde (DSM-5)’te tanımlanmış bozukluklarından bahsedilecektir. DSM-5, American Psychiatric Association’ın tanısal ve istatistiksel kategorisidir.
Kişilik bozuklukları, genellikle ergenlik veya erken yetişkinlik dönemlerinde başlarlar. Kalıp halinde tekrarlayan düşünce, duygu ve davranışlarla karakterize edilen bir tür ruh sağlığı sorunudurlar. Bu bozukluklar, kişinin yaşamını olumsuz etkileyebilirler. Ayrıca kişinin iş, okul ve ilişki gibi sosyal alanlarda sorunlar yaşamasına yol açarlar.
Bu durumlar, American Psychiatric Association’ın tanısal ve istatistiksel manuelinde (DSM-5)’te tanımlanmış kategorilere ayrılırlar. Bu kategoriler şunlardır:
Bu bozukluklar, genellikle bireylerin düşünce, duygu ve davranışlarındaki devamlı ve tekrarlayan kalıplar içerir. Bu nedenle böyle kişilerin, diğer insanlarla ilişkilerinde sorunlar yaşamalarına neden olur. Bundan dolayı, kişilik bozuklukları olan bireylerin tedavisi, psikoterapi ve uzman yardımı gerektirir.
Kişilik bozuklukları, bir kişinin düşünce, duygu ve davranışlarının kalıplaşmış ve anormal bir şekilde yansımasıdır. Bu bozukluklar, kişinin sosyal, mesleki ve kişisel işlevselliğini ciddi şekilde etkilerler. Ayrıca birçok farklı türü olan bir grup psikiyatrik bozukluktur. Genellikle uzun süreli davranışsal ve bilişsel özelliklerin kalıcı bir şekilde değişmesiyle karakterizedirler.
Kişilik bozuklukları, genellikle şu özelliklerin varlığına dayalı olarak tanımlanırlar:
İçsel deneyimler: KB, düşünce, duygu ve algıların anormal bir şekilde ifade edilmesiyle karakterizedir. Bu kişiler, kendilerini dünya ile ilgili olarak farklı bir şekilde deneyimleyebilirler.
Davranış: KB, kişinin davranışlarının kalıplaşmış bir şekilde tekrar edilmesi ile karakterizedir. Bu davranışlar, kişinin işlevselliğini etkileyebilir.
İlişkiler: KB, kişinin diğer insanlarla olan ilişkilerinin anormal bir şekilde ifade edilmesiyle karakterizedir. Bu kişiler, diğer insanlarla olan ilişkilerinde güçlükler yaşayabilirler.
Bu bozukluklar genellikle çocukluk veya ergenlik döneminde başlar ve yetişkinliğe kadar devam edebilir. Tedavi edilmezlerse, bu bozukluklar kişinin yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebilir ve çeşitli zorluklara neden olabilir.
Bağımlı kişilik bozukluğu, kişinin güçlü bir şekilde başkalarına bağımlı olma eğilimi ile karakterize bir kişilik bozukluğudur. Bu bozukluğun en belirgin semptomu kişinin başkalarının onayını arama tutumunu geliştirmiş olmasıdır. Bu durumu yaşayan bireyler genellikle karar verme konusunda zorluk çekerler. Ayrıca kendine güvensizlik ve ayrılmaktan korkma gibi özellikler taşırlar.
Obsesif-Kompulsif kişilik bozukluğu, tekrarlayan düşünceler, takıntılar ve yineleyici davranışlarla karakterize bir kişilik bozukluğudur. Kısaca OKB olarak bilinir. Ayrıca, DSM-5 tarafından Cluster C kategorisinde tanınan bir kişilik bozukluğu olarak kabul edilir. Bu kişilik bozukluğu kontrol isteği, düzenlilik ve mükemmeliyetçilik gibi belirgin özelliklere sahiptir.
Kaçınan Kişilik Bozukluğu, insanların diğer insanlarla olan ilişkilerinde aşırı çekingen olmalarına neden olan bir durumdur. Duygusal soğukluk, sosyal etkileşimden kaçınma ve eleştirilere karşı aşırı duyarlılık tutumlarıyla kendini gösterir. Bu durumu yaşayan birinde düşük özgüven ve kendini değersiz görme eğilimi de yüksektir.
Cluster C, kişilik bozukluklarının üç ana kategorisinden biridir. Anksiyete Kategorisi olarak da adlandırılmaktadır. Ayrıca Anxious Cluster olarak da bilinmektedir. APA tarafından yayınlanan DSM-5 kılavuzunda “Cluster C” olarak adlandırılmıştır. Bu kategoride, anksiyete, korku ve kaygı duygularıyla başa çıkmakta zorlanan kişilik bozuklukları vardır.
Cluster B, kişilik bozukluklarının üç ana kategorisinden biridir. Dramatik-Duygusal Kategorisi olarak da adlandırılmaktadır. Ayrıca Emotionally Unstable Cluster olarak da bilinmektedir.
Cluster A, kişilik bozukluklarının üç ana kategorisinden biridir. Eskik Duygusal Tepki Kategorisi olarak da adlandırılmaktadır. Ayrıca Egocentric Cluster olarak da bilinmektedir. APA tarafından yayınlanan DSM-5 kılavuzunda “Cluster A” olarak adlandırılmıştır. Bu kategoriye, kişinin kendine yönelik düşüncelerinin ve davranışlarının aşırı olduğu kişilik bozuklukları dahildir.
Kişilik bozuklukları, genellikle ergenlik veya erken yetişkinlik dönemlerinde başlayan, kalıp halinde tekrarlayan düşünce, duygu ve davranışlarla karakterize edilen bir tür ruh sağlığı sorunudur. Bu bozukluklar, kişinin yaşamını olumsuz etkilerler. Ayrıca iş, okul ve ilişki gibi sosyal alanlarda sorunlara yol açarlar. Genellikle bireylerin düşünce, duygu ve davranışlarındaki devamlı ve tekrarlayan kalıplar nedeniyle, diğer insanlarla ilişkilerinde sorunlar yaşamalarına neden olurlar. Bu nedenle, kişilik bozukluğu yaşayan bireylerin tedavisi, psikoterapi, ilaç tedavisi ve uzman yardımı gerektirir.
